Ik ben samen met Rik Vera als auteurs van het prestigieuze boek Menswaardige AI geïnterviewd in het Mediahuis (De Telegraaf, Amsterdam) voor de show De Boardroom. Een transcript.

Voice-over:
Menswaardige AI. Wat is het? Wat maakt dit onderwerp nu urgent? Hoe kan je hier als bedrijf op inspelen? En wat betekent het voor jouw business in de nabije toekomst? Dit is de Boardroom Update.

Start gesprek

Interviewer:
Welkom bij de update waarbij we elke keer een specifiek thema of onderwerp onder de loep nemen. Van AR, HR tot media en tech. Dit keer in de studio aangeschoven: Patrick Petersen. Hij is AI- en martechconsultant, tevens docent en auteur van diverse marketing- en AI-boeken. En Rik Vera, eveneens auteur, maar vooral futuroloog en thought provoker over tal van digitale zaken. Ik ben de host van vandaag en aangeschoven natuurlijk de sidekick van de show, Bert Hagedoorn.

Bert Hagedoorn:
Yes.

Interviewer:
Welkom allen. Leuk dat jullie er zijn.

Patrick Petersen:
Dank.

Rik Vera:
Dank je.

Thought leader vs thought provoker

Interviewer:
Rik, voordat we de materie induiken: wat is nou het verschil tussen een thought leader en een thought provoker?

Rik Vera:
Ik vind het altijd leuk om op een podium gezet te worden, want ik ben keynote speaker, en dan word je aangekondigd als thought leader. Dan denk ik altijd: wie ben ik om deze zaal nu in een bepaalde richting te gaan leiden? Dat is niet wat ik doe. Ik probeer de mensen in de zaal zover te krijgen dat ze de juiste vragen beginnen te stellen. En dat doe je door hun denken te provoceren. Daarom word ik veel liever een thought provoker genoemd dan een thought leader. Iedereen die me volgt op LinkedIn weet dat ik elke dag zo’n thought provoking snackbite online gooi. Niet als oplossing, maar eerder als: denk hier eens over na.

Interviewer:
Dat is in ieder geval een titel die nog niet heel veel geclaimd is, denk ik.

Waarom een boek over AI?

Interviewer:
Jullie hebben samen een boek geschreven over menswaardige AI. Patrick, waarom een boek in een tijd waarin de wereld van AI zo snel gaat? Vandaag is alweer oud morgen.

Patrick Petersen:
We hebben echt een boek geschreven op de toekomst. Vandaar ook Rik Vera als futuroloog. Het is sowieso een hybride boek. We hebben veel digitale bijlagen toegevoegd. Het boek ontwikkelt zichzelf eigenlijk mee, net als de AI-sector zelf. Waarom een boek over AI? Goede vraag. We zitten in een fase waarin we steeds meer moeten gaan beschrijven en duiden. We ervaren enorm veel hype. Rik en ik proberen in het boek zowel filosofisch als praktisch boven die hype te staan. Er is meer inzicht nodig om naar de volgende fase te gaan.

Interviewer:
Dus de balans is een beetje weg?

Patrick Petersen:
Ja, absoluut. Hypes schieten van links naar rechts. Wij proberen een lijn neer te zetten. Met praktische modellen ook.

Wat is menswaardige AI?

Interviewer:
Rik, waar hebben we het dan over als we zeggen: menswaardige AI?

Rik Vera:
Ik zie met lede ogen hoe de San Francisco boys allerlei claims leggen op intelligentie, bewustzijn en creativiteit. Maar het blijft een ding. Het heeft geen creativiteit, geen bewustzijn. Daarom zeg ik ook tegen Patrick: het eerste hoofdstuk moet filosofisch zijn. Want we moeten opnieuw leren nadenken. Wat is het om mens te zijn? Wat is bewustzijn? Wat is intelligentie? We kunnen dat niet overlaten aan mensen die fantastisch zijn in technologie, maar misschien minder begrijpen wat des mensen is.

Interviewer:
Jij stelt dus eigenlijk voortdurend de status quo ter discussie?

Rik Vera:
Constant. Dat zorgt ervoor dat mensen denken: hoezo dan? En dan heb je hun aandacht.

Rik Vera:
Ik had ooit gezworen nooit een boek over AI te schrijven. Ik zei altijd: met alle AI-boeken die verschijnen kun je de Chinese Muur herbouwen. Tot Patrick mij contacteerde met het idee van menswaardige AI. Toen dacht ik: dát is wel mijn terrein. Ik ben altijd op zoek naar onderliggende patronen, niet naar oppervlakkige dingen. Toen werd het ineens interessant.

Interviewer:
Dan heb je dus de combinatie van filosofie en praktijk.

Patrick Petersen:
Ja, klopt. Ik ben meer van de modellen en de cases. Er staan zo’n twintig Nederlandse en Belgische cases in het boek.

Waarom is het urgent?

Interviewer:
Waarom is dit onderwerp zo urgent?

Patrick Petersen:
Omdat we langdurig in een hypefase zitten. Vandaag is het ChatGPT, morgen Gemini, dan Claude. Maar de echte implementatie binnen organisaties draait uiteindelijk om mensenrelaties en mensprocessen. Je moet de balans vinden tussen wat mensen goed kunnen en waar AI kan ondersteunen of beschermen.

Rik Vera:
Het is urgent omdat als je verkeerd begint, corrigeren later heel moeilijk wordt. AI is een tool. Misschien wel de krachtigste tool die de mensheid ooit heeft gehad. Zoals met elke tool kun je er goede, slechte en lelijke dingen mee doen. Daarom moeten we vanaf het begin nadenken: hoe gebruiken we dit goed? Niet simpelweg door mensen te vervangen en te doen alsof AI menselijk is.

Wanneer moet een bedrijf ermee aan de slag?

Interviewer:
Wanneer moet je als bedrijf zeggen: nu moeten we echt iets met AI?

Patrick Petersen:
AI is eigenlijk hyperautomatisering. Het bestaat al sinds 1956. Als je AI gaat integreren in processen, moet je heel goed begrijpen wat je implementeert. Waar laat je AI werk overnemen? Wat blijft mensenwerk? Je moet oppassen dat je niet meer kapotmaakt in de menselijke relatie dan je oplost met automatisering.

Interviewer:
Maar wanneer springt het stoplicht van rood naar groen?

Patrick Petersen:
Wanneer je zeker weet dat je het menswaardig kunt implementeren. Dat klinkt misschien flauw, maar daar draait het boek juist om.

Het 5C-model van Rik Vera

Rik Vera:
Ik heb het 5C-model ingebracht. Dat gaat over vijf menselijke eigenschappen die essentieel blijven bij AI:

• Critical thinking
• Collaboration
• Compassion
• Curiosity
• Creativity

Dat zijn eigenschappen die AI kan nabootsen, maar niet echt bezit. Organisaties moeten zich afvragen: hoe organiseren we kritisch denken? Hoe stimuleren we samenwerking? Hoe tonen we compassie naar klanten en collega’s?

Het 3M-model van Patrick Petersen

Patrick Petersen:
Ik werk met het mensenkompasmodel, het 3M-model. Dat kijkt naar normen, waarden en menswaardigheid in AI-communicatie. Neem bijvoorbeeld chatbots. Die zijn vaak de eerste stap naar foutieve AI-integratie. Veel bedrijven trainen een chatbot op interne data, maar vergeten de stem van de klant. Hoor je dezelfde tone of voice terug als wanneer iemand een medewerker belt?

Voorbeeld van discriminerende AI

Patrick Petersen:
Er staat een case in het boek over AI bij sollicitaties. Een groot internationaal bedrijf gebruikte software die tijdens een sollicitatiegesprek letterlijk aangaf: “Voor deze functie hebben we beter een man nodig.” Dat is dus níét menswaardige AI.

Rik Vera:
Als je basisdata lelijk zijn, krijg je aan de andere kant ook lelijke resultaten. Daarom blijft kritisch denken essentieel. AI doet voorstellen, maar mensen blijven verantwoordelijk.

AI en banenverlies

Interviewer:
Veel banen verdwijnen door AI. Dat levert spanning op met het idee van menswaardige AI.

Patrick Petersen:
AI wordt soms gebruikt als schaamlapje voor reorganisaties. Mensen vervangen door abonnementjes van €30 per maand klinkt aantrekkelijk voor de P&L. Maar is het verstandig? Daar heb ik grote vragen bij. Bovendien maak je jezelf gigantisch afhankelijk van big tech.

Interviewer:
Verwacht je dat AI-tools veel duurder gaan worden?

Patrick Petersen:
Ja, uiteindelijk wel. Die bedrijven zijn nu vaak nog niet winstgevend. Daarnaast lopen er enorme copyrightzaken. Daar gaan miljarden in om.

Rik Vera:
Maar zelfs als de prijs laag blijft: als iedereen AI op dezelfde manier inzet, levert het geen concurrentievoordeel meer op. Dan doen we allemaal hetzelfde, alleen sneller. De vraag is: hoe creëren we nieuwe dingen met AI?

Oude taart met AI-laagje

Rik Vera:
Ik zeg altijd: bedrijven nemen de oude taart en leggen er een digitaal laagje AI overheen. Dan smaakt de taart misschien iets beter, maar iedereen heeft uiteindelijk dezelfde taart. De echte vraag is: hoe bakken we compleet nieuwe taarten?

ROI en boardrooms

Interviewer:
In boardrooms draait het uiteindelijk om ROI. Hoe maak je menswaardige AI tastbaar?

Patrick Petersen:
Dat vraagt om leiderschap waarbij elke beslissing die wij nemen dat imo vragt. Vooral in Europa kijken we kritischer naar AI dan in Amerika of Azië. Mijn advies: speel ermee, experimenteer ermee, maar denk kritisch na over wat je vervangt. Vervang je empathische verkopers door een robot? Dan zie je misschien eerst winst op de P&L, maar verlies je later klanten.

Rik Vera:
Misschien moeten bedrijven ook nieuwe KPI’s ontwikkelen. Nieuwe tools meten met oude KPI’s levert oude resultaten op.

Frontoffice versus backoffice

Patrick Petersen:
Automatisering aan de achterkant van organisaties bestaat al tientallen jaren. Maar zodra AI zichtbaar wordt voor klanten — in klantcontact bijvoorbeeld — moet je veel beter nadenken. Wil een klant echt dat alles 10% sneller gaat, als tegelijkertijd empathie en menselijk contact verdwijnen?

Rik Vera:
We weten eigenlijk allemaal wat het antwoord daarop is.

Afsluitende takeaways

Interviewer:
Wat zijn jullie belangrijkste takeaways?

Rik Vera:
Laten we ons niet verzetten tegen AI. Het is er. Het is een geweldig wapen — hoewel dat misschien het verkeerde woord is. Maar laten we er alsjeblieft niet alleen oude dingen sneller mee doen. Laat onze creativiteit spreken. Ik gebruik altijd het beeld van Assepoester. De goede fee zegt: “Kijk niet naar dingen zoals ze zijn, maar zoals ze zouden kunnen worden.” AI kan ervoor zorgen dat een pompoen een koets wordt. We staan voor enorme uitdagingen als mensheid, maar ook voor enorme mogelijkheden. Alleen moeten we het korte termijn denken durven loslaten.

Patrick Petersen:
Kijk goed naar de signalen uit de markt en van je klanten. AI draait sterk om nabootsing, terwijl mensen juist verlangen naar betekenisvolle relaties en authenticiteit.

Patrick Petersen:
Misschien wordt “Authenticiteit versus AI” wel onze volgende boektitel.

Afsluiting

Interviewer:
Menswaardige AI dus. Daar kunnen we nog veel meer over terugvinden in het boek. Dank voor jullie komst naar de studio, Rik Vera en Patrick Petersen. En bedankt Bert Hagedoorn voor de sidekickrol. Jij bedankt voor het kijken naar deze update. Graag tot de volgende keer.